Шетелдік ұйымға БСН алуға 5 күннен бастап қашықтан кепілдік береміз  — әйтпесе ақшаңызды қайтарамыз!

Шетелдік құжатты Қазақстанда ресми түрде танылғысы келетін шетелдік азамат деп елестетіңіз. Қайдан келгеніне байланысты оған әртүрлі дәрежедегі «акклиматизация» қажет болады.

Бірінші жол — ең жеңіл, әрі формальдылықсыз дерлік. Ол Қазақстанмен бірге 2002 жылғы Кишинев конвенциясына (құқықтық көмек туралы) қол қойған елдердің компаниялары үшін ашық. Егер сіздің бизнесіңіз Ресей, Беларусь, Армения, Әзірбайжан, Қырғызстан, 
Тәжікстан, Өзбекстан немесе Молдовада тіркелген болса, сіз тыныш бола аласыз. Апостиль де, консулдық заңдастыру да қажет емес. Осы елдерде нотариус немесе салық органы берген сіздің құрылтай құжаттарыңызды қазақстандық банк пен мемлекеттік органдар аудармасымен қабылдауға міндетті. Бұл өзара тану ережесі артық мөртабандарсыз жұмыс істейді. Маңызды нюанс: Украина енді бұл жеңілдетілген режимге кірмейді және бұл елден келген құжаттар апостильді талап етеді.

Екінші жол — әмбебап және ең кең таралған. Егер компанияны тіркеу елі 1961 жылғы Гаага конвенциясына (бұл бүкіл Еуропалық Одақты, АҚШ, Түркия, Қытай және басқаларды қоса алғанда, 140-тан астам мемлекет) кіретін болса, сіздің құжатыңыз апостиль мөртаңбасын алуы керек. Бұл мөртаңба дәл құжат берілген елде қойылады. Апостиль мазмұнды тексермейді — ол құжаттағы қолдың лауазымды тұлғаға тиесілі екенін және мөрдің түпнұсқалығын ғана куәландырады. 2024 жылдың маусымынан бастап Қазақстанда электрондық апостиль жүйесі белсенді дамып келеді, бұл процесті жылдамдатады, бірақ мөртаңбаның өзін құжат шекарадан өткенге дейін қою керек.

Үшінші жол — ең күрделі әрі ұзақ, ол консулдық заңдастыру деп аталады. Егер құжаттар аталған конвенциялардың ешқайсысына қосылмаған елдерден (бұл өте сирек кездесетін жағдай, мысалы, Африканың немесе Таяу Шығыстың кейбір елдері) шыққан болса, ол қажет. Мұнда рәсім көп сатылы: құжат алдымен берілген елдің Әділет министрлігінде, содан кейін оның Сыртқы істер министрлігінде куәландырылады, содан кейін ғана — Қазақстанның осы елдегі елшілігінде немесе консулдығында. Қолтаңбалардың бұл тізбегінсіз қазақстандық нотариустар мен банктер мұндай құжатты жай ғана қабылдамайды.

Аударманың өлімге апарар қатесі
Апостильмен бәрі дұрыс болса да, кәсіпкерлердің 90% сүрінетін кезең бар. Бұл аударма. Қағаздарды аудармашыға беру жеткіліксіз.
Аударылған мәтін нотариалды куәландырылуы тиіс. Әрі Қазақстанда бұған қатаң қарайды: егер сізде апостилі бар құжат болса, сіз оны нотариусқа апарасыз, ал нотариус аударманың дұрыстығын куәландырады. Апостильдің өзін аударудың қажеті жоқ — ол түсінікті, бірақ құжаттың өзі толығымен аударылады.

Тағы бір астыртын тас — аударманы шетелде заңдастыру. Кейде компаниялар аударманы өз елдерінде жасап, оны заңдастыруға тырысады. Қазақстанда мұндай аудармалар жиі қабылданбайды. Жергілікті нотариустар апостилі бар құжаттың түпнұсқасын көріп, оның дұрыстығына жауапкершілікті өз мойнына алып, аударманы өздері жасағанды жөн көреді.
Мөрдің өмір сүру мерзімі және цифрлық трендтер

Апостильдің ескіру мерзімі жоқ екенін білу маңызды. Бес жыл бұрын қойылған мөртаңба жарамды болып қала береді. Алайда банктер мен мемлекеттік органдар құжаттың өзінің «жасына» назар аударуы мүмкін. Мысалы, егер сауда тізілімінен алынған үзінді бір жыл бұрын алынса және компания осы уақыт ішінде директорын ауыстырса — құжат енді өзекті емес. Апостильдің бұған қатысы жоқ: ол қолды куәландырады, бірақ құжаттағы деректердің қазіргі уақытта дұрыс болып қала беретініне кепілдік бермейді.

Қазіргі тәжірибе Қазақстанның толық цифрландыруға бет бұрғанын көрсетеді. Egov.kz порталы арқылы алуға болатын электрондық апостиль қағазға теңестіріледі және бірдей заңды күшке ие. Бұл бизнес үшін үлкен жеңілдік, себебі қағаз нұсқаларды шекара арқылы тасымалдау қажеттілігі жойылады.

Қорытындылай келе, алгоритм қарапайым: құжаттың шыққан елін анықтаймыз. Егер бұл ТМД елі болса (Украинадан басқа) — жай ғана аударма. Егер Гаага конвенциясы болса — берілген елде апостиль, содан кейін қазақстандық нотариуста аударма. Егер қалғандарының бәрі болса — ұзақ консулдық заңдастыру. Бұл ережені елемеу құжаттар пакетінің банкте жай қабылданбауына және шот ашудың бүкіл рәсімін қайта бастауға тура келуіне әкеп соғады.